Erkeklerde tiroid belirtileri kadınlardaki kadar sık konuşulmadığı için çoğu erkek, aslında tiroid bezinden kaynaklanan şikayetlerini başka şeylere yorar. Sürekli yorgunsunuzdur ama “iş yoğunluğu” dersiniz; kilo alıp verirsiniz ama “yaş” dersiniz; cinsel isteğiniz azalır ama “stres” dersiniz. Oysa boyundaki o küçük kelebek şeklindeki bez, tüm bunların perde arkasındaki sebep olabilir.

Tiroid hastalığı erkeklerde kadınlara göre daha seyrek görülür, ama görülmediği anlamına gelmez. Üstelik erkekler doktora gitmeyi geciktirme eğiliminde olduğu için tanı çoğu zaman geç konur. Belirtilerin genel çerçevesini merak ediyorsanız tiroid belirtileri nelerdir başlıklı yazımız iyi bir başlangıç olur; bu yazıda ise özellikle erkek sağlığına dokunan tarafa odaklanacağız.

Erkeklerde tiroid belirtileri nelerdir?

Erkeklerde tiroid hastalığı daha seyrek görülse de önemlidir. Belirtiler arasında yorgunluk, kilo değişimi, kas güçsüzlüğü, cinsel istekte azalma, ruh hali değişiklikleri ve boyunda şişlik yer alabilir; çoğu zaman geç fark edilir. Bu işaretlerin tek başına bir şey ifade etmediğini, ancak birkaçı bir aradayken dikkate alınması gerektiğini unutmayın.

Sorunun yönü, tiroidin az mı yoksa fazla mı çalıştığına göre değişir. Tiroid yavaşladığında (hipotiroidi) genel bir durgunluk, üşüme ve yorgunluk öne çıkar. Fazla çalıştığında (hipertiroidi) ise tam tersi bir tablo görülür: çarpıntı, terleme, sinirlilik ve istemsiz kilo kaybı. İki durumun belirtileri zıt olduğu için, “tiroid belirtisi” diye tek bir liste yapmak yanıltıcı olabilir.

Tiroid bezinin görevi tam olarak nedir?

Tiroid, boynun ön kısmında, soluk borusunun önünde duran kelebek biçiminde küçük bir bezdir. Salgıladığı hormonlar vücudun “hız ayarı” gibi çalışır: kalp atışından sindirime, vücut ısısından ruh haline kadar pek çok süreci etkiler. Bu yüzden tiroid dengesi bozulduğunda belirtiler tek bir bölgeyle sınırlı kalmaz, baştan ayağa yayılır.

Erkeklerde bu hormonal denge, testosteron ve metabolizma üzerinden de kendini gösterir. Tiroid hormonu düştüğünde ya da yükseldiğinde, bunun yansıması enerjiden cinsel sağlığa kadar birçok alanda hissedilebilir. İşin karmaşık tarafı da burada: belirtiler o kadar geneldir ki, çoğu erkek bunları gündelik hayatın doğal yorgunluğu sanır.

Hipotiroidi erkeklerde hangi belirtilerle ortaya çıkar?

Tiroidin yavaş çalışması, yani hipotiroidi, erkeklerde genellikle yavaş ve sinsi ilerler. Çoğu zaman belirtiler aylar içinde yerleşir, bu yüzden kişi neyin değiştiğini fark etmekte zorlanır. Hipotiroidi (tiroid az çalışması) nedir konusuna ayrı bir yazıda detaylıca değindik; burada erkeklerde öne çıkan işaretlere bakalım.

• Sürekli ve dinlenmekle geçmeyen yorgunluk
• Aynı yiyip içmenize rağmen kilo alma
• Üşüme, soğuğa karşı tahammülsüzlük
• Kas güçsüzlüğü, kramplar, eklem ağrıları
• Kabızlık ve sindirim yavaşlaması
• Cilt kuruluğu, saç dökülmesi, kaşların dış kısmının seyrelmesi
• Konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık, çökkün ruh hali
• Cinsel istekte azalma ve sertleşme sorunları

Bu belirtilerin birçoğu erkeklerde “yaşlanma” ya da “tükenmişlik” olarak yorumlanır. Oysa basit bir kan tahliliyle altında tiroid sorunu olup olmadığı anlaşılabilir. Birkaç işaret bir arada yaşanıyorsa, bunu görmezden gelmemekte fayda var.

Hipertiroidi erkeklerde nasıl belirti verir?

Tiroidin fazla çalışması, yani hipertiroidi, hipotiroidinin tam tersi bir tablo çizer. Vücut adeta gaza basılmış gibi çalışır. Erkeklerde bu durum, çoğu zaman kalp ve sinir sistemiyle ilgili şikayetler üzerinden kendini gösterir. Hipertiroidi nedir yazımızda mekanizmayı geniş ele aldık; erkeklerde dikkat çeken belirtiler ise şunlar olabilir:

• Çarpıntı, hızlı ya da düzensiz kalp atışı
• İştah açık olmasına rağmen kilo kaybı
• Aşırı terleme, sıcağa tahammülsüzlük
• Ellerde titreme, huzursuzluk, sinirlilik
• Uykuya dalmakta zorluk ve uyku kalitesinde bozulma
• Kas erimesi ve özellikle bacaklarda güçsüzlük
• Sık dışkılama, bağırsak hareketlerinde hızlanma

Hipertiroidide çarpıntı ve titreme gibi belirtiler bazen panik atakla karıştırılır. Erkekler bu yüzden kalp doktoruna gider ama asıl sebep gözden kaçabilir. Çarpıntınız varsa ve buna istemsiz kilo kaybı eşlik ediyorsa, tiroid fonksiyonlarının da kontrol edilmesi yerinde olur.

Erkeklerde guatr ne anlama gelir?

Halk arasında “guatr” denince akla genellikle boyunda şişlik gelir. Aslında guatr, tiroid bezinin herhangi bir nedenle büyümesini ifade eden genel bir terimdir; tek başına bezin az ya da çok çalıştığını söylemez. Erkeklerde guatr daha seyrek görülse de, görüldüğünde boyunda elle hissedilen bir dolgunluk ya da gözle fark edilen bir kabarıklık şeklinde kendini belli edebilir.

Boyundaki bu büyüme bazen yutkunmada zorluk, ses kısıklığı ya da boğazda baskı hissi yaratabilir. Bezin büyümesi her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez, ama erkeklerde tiroid nodülü ve diğer yapısal sorunların ayırt edilmesi önemlidir. Boyunda yeni fark ettiğiniz bir şişlik varsa, bunu mutlaka bir hekime değerlendirtmek gerekir.

Tiroid ve erkek cinsel sağlığı arasında bağ var mı?

Tiroid hormonlarındaki dengesizlik, erkek üreme ve cinsel sağlığını doğrudan etkileyebilir. Hem tiroidin az çalışması hem de fazla çalışması; cinsel istekte azalma, sertleşme sorunları ve bazı durumlarda sperm kalitesinde değişikliklerle ilişkilendirilmiştir. Bunun arkasında, tiroid hormonlarının testosteron üretimi ve metabolizmasıyla olan dolaylı ilişkisi yatar.

Burada önemli bir uyarı var: cinsel isteksizlik ya da sertleşme sorunu yaşamanız tek başına “kesinlikle tiroid” demek değildir. Bu şikayetlerin stres, uyku düzensizliği, damar sağlığı, diyabet ve birçok başka nedeni olabilir. Bu nedenle internette okuduğunuz bilgilere dayanarak takviye ya da ilaç kullanmak doğru değildir; gerekli görülürse hangi ilacın, hangi dozda ve ne kadar süreyle kullanılacağına ancak hekiminiz karar verir. Doğru yaklaşım, sorunun kaynağını bir hekimle birlikte araştırmaktır.

Bu belirtiler her zaman tiroid hastalığını mı gösterir?

Hayır. Burada saydığımız belirtilerin neredeyse tamamı, tiroidle hiçbir ilgisi olmayan durumlarda da görülebilir. Yorgunluk; anemiden uyku apnesine, depresyondan B12 eksikliğine kadar onlarca nedene bağlı olabilir. Kilo değişimi, çarpıntı, cinsel isteksizlik de aynı şekilde çok sebepli şikayetlerdir.

Bu yüzden belirtilere bakıp kendinize tanı koymak yanıltıcıdır. Önemli olan, birden fazla işaretin bir arada ve bir süredir devam ediyor olması; işte bu durumda bir hekim değerlendirmesi anlam kazanır. Belirtileri bir “alarm” olarak görün, “teşhis” olarak değil.

Erkekte tiroid testi nasıl yapılır?

Tiroid değerlendirmesi genellikle basit bir kan tahliliyle başlar. En sık bakılan değer, tiroidi uyaran TSH hormonudur; gerektiğinde serbest T4 ve serbest T3 hormonları da incelenir. Hashimoto gibi otoimmün durumlar şüphelenildiğinde tiroid antikorlarına da bakılabilir. Bu testlerden hangilerinin isteneceğine, şikayetlerinize göre hekiminiz karar verir.

Boyunda şişlik ya da nodül söz konusuysa, kan testine ek olarak tiroid ultrasonu istenebilir. Görüntülemede şüpheli bir nodül görülürse ileri incelemeler gündeme gelebilir. Sonuçların yorumu kişiye özeldir; aynı laboratuvar değeri farklı kişilerde farklı anlam taşıyabilir, bu yüzden test sonuçlarını kendi başınıza yorumlamak yerine bir hekimle değerlendirmek en doğrusudur.

Tiroid şikayetleriyle hangi bölüme başvurulur?

Tiroidle ilgili şikayetlerde başvurulacak ana branş endokrinoloji ve metabolizma hastalıklarıdır. Boyunda şişlik, çarpıntı, açıklanamayan kilo değişimi ya da sürekli yorgunluk gibi durumlarda öncelikle bir endokrinoloji uzmanına başvurmak yerinde olur. İlk aşamada aile hekiminize danışıp temel tahlillerle başlamak da mümkündür.

Hangi durumda kime gideceğiniz konusunda kafanız karışıksa, tiroid için hangi bölüme gidilir başlıklı yazımız adım adım yol gösterir. Erkeklerin bu adımı geciktirmemesi, sorunun erken yakalanması açısından önemlidir.

Özetle: erkeklerde tiroid belirtileri

Erkeklerde tiroid hastalığı seyrek görülür ama gözden kaçması da bir o kadar kolaydır. Yorgunluk, kilo değişimi, kas güçsüzlüğü, ruh hali dalgalanmaları, cinsel istekte azalma ve boyunda şişlik gibi işaretler tek başlarına bir şey ifade etmese de, birkaçı bir arada sürüyorsa dikkate alınmalıdır. Belirtilerin yönü tiroidin az ya da fazla çalışmasına göre değişir, bu yüzden net tabloyu ancak tahliller ortaya koyar. Kesin tanı ve tedavi için bir endokrinoloji uzmanına başvurmak, belirtileri görmezden gelmekten çok daha doğru bir adımdır. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez.

Sıkça Sorulan Sorular