Diyabet, halk arasında şeker hastalığı olarak bilinen, kan şekerinin sürekli yüksek seyrettiği kronik bir metabolizma hastalığıdır. Tıp dilindeki karşılığı diabetes mellitus. Vücut ya yeterli insülin üretemez ya da ürettiği insülini kullanamaz; sonuçta kandaki şeker hücrelere giremez, dolaşımda birikir. Poliklinikte en sık karşılaştığımız tablolardan biri bu.
Bizi Google’da tercih edilen kaynak yapınYeni yazılarımız aramalarınızda öne çıksınEkleDiyabet, tek bir hastalık değil; ortak özelliği yüksek kan şekeri olan bir hastalıklar ailesidir. Tipine göre nedeni, seyri ve yönetimi değişir. Çoğu hasta bize “şekerim çıktı” diyerek geliyor ama vücutta neyin bozulduğunu kimse anlatmamış oluyor. Bu yazıda diyabetin neden ortaya çıktığını, kimlerde görüldüğünü, hangi belirtilerle kendini gösterdiğini, türlerini, nasıl teşhis ve tedavi edildiğini sırayla ele aldık.
Diyabet Neden Olur
Diyabet, insülin hormonunun ya yeterince üretilememesi ya da üretildiği hâlde işini yapamaması sonucu ortaya çıkar. İnsülin pankreasta üretilir ve kandaki şekerin hücrelere girmesini sağlar. Bu sistem iki noktadan bozulabilir: pankreas insülin üretemez hâle gelir ya da hücreler insüline karşı duyarsızlaşır.
Birinci durumda bağışıklık sistemi kendi pankreas hücrelerine saldırır ve insülin üretimi durur. İkinci durumda insülin vardır, hatta başlangıçta normalden fazladır; ama hücreler kapıyı açmaz. Buna insülin direnci diyoruz ve tip 2 diyabetin temelinde bu yatar. Yıllar içinde pankreas bu direnci yenmek için sürekli fazla mesai yapar, bir noktada yorulur ve kan şekeri yükselmeye başlar.
Genetik yatkınlık, fazla kilo, hareketsizlik, düzensiz beslenme, uyku bozuklukları ve kronik stres bu süreci hızlandırır. Hastalığın vücutta adım adım nasıl geliştiğini diyabet nasıl oluşur yazımızda daha ayrıntılı anlattık.
Diyabet Kimlerde Görülür?
Diyabet her yaşta görülebilir, ancak bazı kişilerde risk belirgin şekilde yüksektir. Ailesinde diyabet olanlar, fazla kilolu kişiler, hareketsiz yaşayanlar ve daha önce gebelik şekeri geçirmiş kadınlar bu grubun başında gelir.
- Anne, baba veya kardeşinde diyabet olanlar
- Bel çevresi geniş, özellikle karın bölgesinde yağlanması olanlar
- 45 yaş üstündekiler — ancak son yıllarda tanı yaşı belirgin şekilde düşüyor
- Gebeliğinde şeker yüksekliği yaşamış ya da iri bebek doğurmuş kadınlar
- Tansiyon veya kolesterol yüksekliği olanlar
- Polikistik over sendromu olan kadınlar
- Uzun süre kortizon türü ilaç kullanmak zorunda kalanlar
Son yıllarda dikkat çeken bir değişim var: eskiden ileri yaş hastalığı sayılan tip 2 diyabeti artık otuzlu, hatta yirmili yaşlarda görüyoruz. Bunun arkasında hazır gıda ağırlıklı beslenme, ekran başında geçen uzun saatler ve erken başlayan kilo problemi var. Bu nedenle risk grubundaysanız yaşınız genç olsa bile yılda bir kez açlık kan şekerinizi kontrol ettirmenizi öneriyoruz.
Diyabet Belirtileri Nelerdir
Diyabetin en tipik üç belirtisi çok su içme, sık idrara çıkma ve açıklanamayan kilo kaybıdır. Bunlara ağız kuruluğu, sürekli yorgunluk, bulanık görme ve geç iyileşen yaralar eşlik edebilir. Ancak belirtiler her hastada aynı şiddette ortaya çıkmaz.
Tip 1 diyabette tablo genellikle haftalar içinde ve gürültülü şekilde gelişir. Tip 2 diyabette ise durum sinsidir; kan şekeri yıllarca sessizce yüksek seyredebilir. Poliklinikte tip 2 hastalarının önemli bir kısmına tanıyı başka bir şikâyet için yapılan tahlilde koyuyoruz. Hastanın kendisi hiçbir şey hissetmemiş oluyor.
Erken dönemde en sık gözden kaçan belirtiler şunlardır:
- Gece uykudan uyanıp su içme ihtiyacı
- Yemek sonrası bastıran ağır uyku hâli
- Ciltte kaşıntı, özellikle kasık ve ayak bölgesinde tekrarlayan mantar enfeksiyonları
- El ve ayaklarda karıncalanma, uyuşma
- Diş eti iltihaplarının sık tekrarlaması
- Kesik ve sıyrıkların normalden geç kapanması
Belirtiler kadınlarda ve erkeklerde bazı farklılıklar gösterebilir. Kadınlarda tekrarlayan idrar yolu ve mantar enfeksiyonları, adet düzensizliği ön plana çıkarken; erkeklerde cinsel işlev sorunları ve kas kütlesinde azalma daha sık bildirilir. Kaşıntı şikâyetinin diyabetle ilişkisini diyabet kaşıntı yapar mı yazımızda ayrıca ele aldık.
Bu belirtilerden birkaçı bir arada varsa, kendi kendinize yorum yapmadan bir iç hastalıkları hekimine başvurun. Tanı koymak basit bir kan tahliliyle mümkün.
Çocuklarda Diyabet Belirtileri
Çocuklarda diyabet çoğunlukla tip 1 şeklinde ortaya çıkar ve belirtiler hızlı gelişir. En dikkat çekici işaret, tuvalet eğitimi tamamlanmış bir çocuğun yeniden altını ıslatmaya başlamasıdır. Aileler genellikle bu değişikliği fark eder ama başka bir nedene bağlar.
- Gece altını ıslatmanın yeniden başlaması
- Sürekli su isteme, yanına sürekli su şişesi taşıma
- İştahı yerinde olduğu hâlde kilo kaybetme
- Halsizlik, oyundan çabuk çekilme, derslerde dikkat dağınıklığı
- Nefeste aseton benzeri, tatlımsı bir koku
- Karın ağrısı ve kusma — bu tablo acil değerlendirme gerektirir
Bebeklerde tablo daha da hızlı ilerleyebilir ve belirtiler kolayca başka nedenlere bağlanabilir. Bez değişim sıklığının belirgin artması, emmede isteksizlik ve kilo alamama önemli uyarı işaretleridir. Bebeklik dönemine özgü bulguları bebeklerde diyabet belirtileri yazımızda ayrıntılandırdık.
Çocuğunuzda bu belirtileri fark ederseniz beklemeyin. Tip 1 diyabette tanı gecikmesi, hayatı tehdit eden bir tabloya (diyabetik ketoasidoz) yol açabilir.
Diyabet Çeşitleri Nelerdir
Diyabetin tek bir türü yoktur. Ortak nokta yüksek kan şekeri olsa da, altta yatan mekanizma ve dolayısıyla izlenecek yol tipe göre değişir. Aşağıdaki tablo türler arasındaki temel farkları bir bakışta gösteriyor.
| Tür | Kimde görülür | Temel mekanizma | İnsülin gereksinimi |
|---|---|---|---|
| Tip 1 | Çocuk ve genç erişkin | İnsülin üretimi durur | Baştan itibaren zorunlu |
| Tip 2 | Erişkin, giderek daha genç | İnsülin direnci | Çoğunlukla gerekmez, yıllar içinde gerekebilir |
| Tip 3 | Değişken | Başka bir hastalığa ikincil | Duruma göre değişir |
| Gestasyonel | Gebe kadın | Gebelik hormonlarına bağlı direnç | Genellikle gerekmez |
| Prediyabet | Risk grubu | Sınırda yükseklik | Gerekmez |
| LADA | Erişkin | Yavaş seyirli otoimmün hasar | Bir süre sonra gerekir |
Türlerin tamamını ve aralarındaki ayrımı diyabet türleri yazımızda daha geniş ele aldık.
Tip 1 Diyabet Nedir
Tip 1 diyabet, bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten hücreleri tahrip etmesiyle ortaya çıkar. Vücut artık insülin üretemez, bu nedenle dışarıdan insülin alınması zorunludur. Genellikle çocukluk ve genç erişkin döneminde başlar, belirtiler kısa sürede belirginleşir. Ayrıntılar için tip 1 diyabet yazımıza bakabilirsiniz.
Tip 2 Diyabet Nedir
Tip 2 diyabette insülin üretilir ama hücreler bu insülini gereği gibi kullanamaz. Toplumda en sık görülen tür budur ve diyabetlilerin büyük çoğunluğunu oluşturur. Kilo, hareketsizlik ve genetik yatkınlık en belirleyici etkenlerdir. Sinsi seyreder; bu yüzden risk grubundakilerin düzenli kontrolü önemlidir. Belirtileri tip 2 diyabet belirtileri yazımızda, tip 1 ile farkını ise tip 1 ve tip 2 diyabet farkı yazımızda bulabilirsiniz.
Tip 3 Diyabet Nedir
Tip 3 diyabet, sınıflandırmada “diğer özgül tipler” başlığı altında toplanan gruba halk arasında verilen addır. Pankreas hastalıkları, bazı hormonal bozukluklar, uzun süreli ilaç kullanımı veya genetik sendromlara bağlı gelişen şeker yüksekliklerini kapsar. Burada asıl mesele altta yatan nedeni bulmaktır; tedavi ona göre şekillenir. İsim benzerliği nedeniyle sık karıştırılan diyabet insipidus ise tamamen ayrı bir hastalıktır ve kan şekeriyle ilgisi yoktur.
Gestasyonel Diyabet Nedir
Gestasyonel diyabet, gebelik sırasında ilk kez ortaya çıkan şeker yüksekliğidir. Gebelik hormonları insülinin etkisini azaltır; pankreas bu ek yükü karşılayamazsa kan şekeri yükselir. Genellikle doğumdan sonra düzelir, ancak ileride tip 2 diyabet gelişme riskini artırdığı için takip gerektirir. Belirtileri için gebelik diyabeti belirtileri yazımıza göz atabilirsiniz.
Pre Diyabet Nedir
Prediyabet, kan şekerinin normalin üzerinde olduğu ama henüz diyabet tanısı koyduracak düzeye ulaşmadığı ara dönemdir. Halk arasında “gizli şeker” denir. Önemi şurada: bu aşama geri döndürülebilir. Kilo kontrolü ve düzenli hareketle birçok kişide kan şekeri normal aralığa çekilebiliyor. Bu nedenle prediyabet bir hastalık değil, bir uyarı olarak görülmelidir.
Lada Diyabet Nedir
LADA, erişkin yaşta başlayan yavaş seyirli otoimmün diyabettir; tip 1,5 diyabet olarak da anılır. Başlangıçta tip 2 gibi görünür ve sıklıkla öyle değerlendirilir. Ancak zamanla insülin üretimi azalır ve hastanın insüline geçmesi gerekir. Erişkin bir hastada kilo fazlası yokken kan şekeri kontrol altına alınamıyorsa LADA olasılığını akla getiririz.
Diyabet Tedavisi Nasıl Yapılır
Diyabet tedavisinin amacı hastalığı ortadan kaldırmak değil, kan şekerini güvenli aralıkta tutarak organ hasarını önlemektir. Tedavi üç ayak üzerine kurulur: yaşam tarzı, gerektiğinde ilaç ve düzenli takip. Bu üçü birbirinin yerine geçmez, birlikte yürür.
Takipte en çok kullandığımız ölçüt HbA1c değeridir. Son üç aylık ortalama kan şekerini gösterdiği için tek bir ölçümden çok daha güvenilirdir. Hedef değer her hasta için aynı değildir; yaş, hastalık süresi, eşlik eden hastalıklar ve düşük şeker riski hedefi değiştirir. Genç ve başka hastalığı olmayan bir hastada daha sıkı bir hedef koyarken, ileri yaşta ve kalp hastalığı olan birinde daha esnek davranırız.
Hangi türde hangi yaklaşımın öne çıktığı da farklıdır. Tip 1 diyabette insülin baştan itibaren zorunludur. Tip 2 diyabette yaşam tarzı düzenlemesi ilk basamaktır, yetersiz kalırsa ilaç eklenir. Prediyabette çoğu zaman ilaç gerekmez; kilo ve hareket üzerinden ilerlenir. Gebelikte ise öncelik beslenme düzenlemesidir.
Diyabet Nasıl Anlaşılır
Diyabet tanısı kan şekeri ölçümleriyle konur; belirtilere bakarak tanı koymak mümkün değildir. Kullandığımız dört test vardır: açlık kan şekeri, tokluk kan şekeri, HbA1c ve şeker yükleme testi (OGTT). Aşağıdaki tablo bu testlerin sınır değerlerini gösteriyor.
| Test | Normal | Prediyabet | Diyabet |
|---|---|---|---|
| Açlık kan şekeri | 100 mg/dL altı | 100–125 mg/dL | 126 mg/dL ve üzeri |
| Şeker yükleme testi (2. saat) | 140 mg/dL altı | 140–199 mg/dL | 200 mg/dL ve üzeri |
| HbA1c | %5,7 altı | %5,7–6,4 | %6,5 ve üzeri |
| Rastgele kan şekeri | — | — | 200 mg/dL ve üzeri + belirti varlığı |
Tek bir yüksek ölçüm tanı koydurmaz. Belirtisi olmayan bir hastada tanıyı kesinleştirmek için testin farklı bir günde tekrarlanmasını isteriz. Açlık ölçümünün doğru yorumlanması için açlık kan şekeri kaç olmalı yazımıza, tokluk değerleri için tokluk kan şekeri yazımıza bakabilirsiniz.
Evde kullanılan şeker ölçüm cihazları takip için değerlidir ama tanı koymak için kullanılmaz. Tanı laboratuvar ölçümüyle konur.
Diyabet Nasıl Tedavi Edilir
Diyabet tedavisi üç yöntemden oluşur: yaşam tarzı düzenlemesi, ağızdan alınan ilaçlar ve insülin. Hangi hastada hangisinin kullanılacağını diyabetin türü, süresi ve kan şekeri düzeyi belirler. Aşağıda her birinin ne işe yaradığını kısaca özetliyoruz; yöntemlerin ayrıntısını diyabet tedavisi yazımızda bulabilirsiniz.
Yaşam Tarzı Düzenlemesi
Her diyabet türünde ilk ve değişmez basamaktır. Beslenme düzeni, düzenli fiziksel aktivite, kilo kontrolü ve uyku düzenini kapsar. Tip 2 diyabette özellikle hastalığın erken döneminde tek başına kan şekerini hedefe getirebilir. İlaç başlansa bile bu basamak bırakılmaz.
İlaç Tedavisi
Yaşam tarzı düzenlemesi yeterli olmadığında ağızdan alınan ilaçlar devreye girer. Farklı ilaç grupları farklı noktalardan etki eder: kimi insülin direncini azaltır, kimi pankreası uyarır, kimi şekerin idrarla atılmasını sağlar. Hangi grubun seçileceği hastanın böbrek fonksiyonu, kilo durumu ve kalp hastalığı varlığına göre değişir. Bu seçim ve dozlama tamamen hekim kararıdır; ilaçlar hekim önerisi olmadan başlanmaz, değiştirilmez veya kesilmez.
İnsülin Tedavisi
Tip 1 diyabette baştan itibaren zorunludur. Tip 2 diyabette ise ilaçlarla kontrol sağlanamadığında, gebelikte veya ameliyat gibi özel durumlarda gündeme gelir. Hastalarımızın en sık dile getirdiği endişe insüline başlamanın “son aşama” olduğu düşüncesi; bu doğru değil. İnsülin bir başarısızlık göstergesi değil, kan şekerini hedefte tutmanın en etkili araçlarından biridir.
Diyabette İlaçsız Tedavi Mümkün mü?
Prediyabet ve erken dönem tip 2 diyabette kan şekeri, kilo verme ve düzenli hareketle ilaç kullanmadan hedef aralığa çekilebilir. Bu gerçek bir olasılıktır ve poliklinikte örneklerini görüyoruz. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir ayrım var: kan şekerinin normale dönmesi hastalığın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez, yatkınlık devam eder ve takip sürer.
Tip 1 diyabette ise ilaçsız tedavi mümkün değildir; insülin yaşamsaldır. İnternette dolaşan “kesin çözüm” iddialarına, bitkisel karışımlara ve insülini bıraktıran önerilere itibar etmeyin — bunlar ciddi zarar verebilir. Konuyu diyabet geçer mi yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Diyabetin Yol Açabileceği Komplikasyonlar
Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri damarlara ve sinirlere zarar verir. Komplikasyonlar genellikle yıllar içinde sessizce gelişir; bu yüzden şikâyet olmasa bile düzenli kontrol gerekir.
- Göz: Retina damarlarının zedelenmesi, görme kaybına kadar ilerleyebilir
- Böbrek: Süzme fonksiyonunun bozulması, ileri dönemde böbrek yetmezliği
- Sinirler: El ve ayaklarda uyuşma, yanma, his kaybı
- Ayak: His kaybı ve dolaşım bozukluğunun birleşmesiyle geç fark edilen yaralar
- Kalp ve damar: Kalp krizi ve inme riskinde artış
İyi haber şu: bu tablolar kaçınılmaz değil. Kan şekeri hedefte tutulduğunda komplikasyon riski belirgin şekilde azalır. Yılda bir göz muayenesi, böbrek testleri ve ayak muayenesi takibin standart parçasıdır. Ayrıntılar için diyabetin kronik komplikasyonları yazımıza bakabilirsiniz.
Diyabet Hastaları Nasıl Beslenmeli
Diyabette beslenmenin temel mantığı yasak listesi değil, düzen kurmaktır. Öğün saatlerinin düzenli olması, tabakta lif ve protein bulunması, rafine şeker ve unlu gıdaların sınırlanması kan şekeri dalgalanmalarını azaltır.
Hastalarımıza sık söylediğimiz birkaç pratik nokta var: öğün atlamayın, çünkü sonrasında telafi edilen porsiyon kan şekerini daha çok yükseltir. Meyveyi suyunu sıkarak değil kendisini yiyerek tüketin. Karbonhidratı tek başına değil, protein veya yağ eşliğinde alın. Tam tahıllı ürünleri tercih edin.
Beslenme planı kişiye özeldir; kilo, böbrek fonksiyonu, kullanılan ilaç ve günlük aktivite düzeyine göre değişir. Bu nedenle internetteki hazır listeleri uygulamak yerine hekiminizle veya bir diyetisyenle birlikte planlanmasını öneriyoruz.
Diyabetten Korunmak İçin Neler Yapılmalı
Tip 2 diyabet, önlenebilir bir hastalıktır. Risk grubundaki kişilerde kilo kontrolü ve düzenli hareketle hastalığın gelişimi geciktirilebilir, hatta önlenebilir. Tip 1 diyabet için ise bugün için bilinen bir korunma yöntemi yoktur.
- Bel çevresini hedef aralıkta tutun — kilo vermenin küçük bir kısmı bile riski belirgin azaltır
- Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş benzeri hareket edin
- Şekerli içecekleri günlük düzenden çıkarın
- Uyku düzenine dikkat edin; kısa ve bölünmüş uyku insülin direncini artırır
- Ailesinde diyabet olanlar yılda bir kez kan şekerini kontrol ettirsin
- Sigarayı bırakın; damar hasarını hızlandırır
Prediyabet aşamasında yakalanan kişilerde bu adımların etkisi en yüksektir. Bu yüzden “sınırda çıktı, önemli değil” diye geçiştirmeyin; asıl müdahale zamanı orasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kan şekeri değeri kaç olmalı? Açlık ve tokluk değerleri nedir?
Sağlıklı bir kişide açlık kan şekeri 100 mg/dL altında, yemekten iki saat sonra ölçülen tokluk değeri 140 mg/dL altındadır. Açlık değeri 126 mg/dL ve üzeriyse diyabet düşünülür. Diyabetli hastalarda hedef değerler kişiye göre belirlenir; herkes için aynı hedef konmaz.
Diyabet dilde uyuşma ve kaşıntı yapar mı?
Evet. Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri sinirleri etkilediğinde el, ayak ve bazen dil bölgesinde uyuşma, karıncalanma görülebilir. Ciltte kaşıntı da sık rastlanan bir bulgudur ve tekrarlayan mantar enfeksiyonlarıyla birlikte olabilir. Ayrıntı için diyabet kaşıntı yapar mı yazımıza bakabilirsiniz.
Şeker hastalarında ayak bakımı nasıl olmalı?
Diyabetli kişilerde ayak, his kaybı nedeniyle en riskli bölgedir; küçük bir yara fark edilmeden büyüyebilir. Her gün ayaklarınızı gözle kontrol edin, parmak aralarını kuru tutun, çıplak ayakla yürümeyin, tırnakları düz kesin ve ayağı sıkmayan ayakkabı tercih edin. Geçmeyen bir yara varsa vakit kaybetmeden hekime başvurun.
Genç yaşta diyabet neden olur?
Genç yaşta görülen diyabetin bir kısmı tip 1’dir ve bağışıklık kaynaklıdır. Ancak son yıllarda gençlerde tip 2 diyabet de artıyor; bunun arkasında erken başlayan kilo problemi, hareketsizlik ve hazır gıda ağırlıklı beslenme var. Ayrıca genetik geçişli MODY tipi de genç yaşta ortaya çıkabilir; ayrıntısı MODY diyabet yazımızda.
Şeker ameliyatı nedir, kimlere yapılır?
Metabolik cerrahi olarak adlandırılan bu girişim, ileri derecede kilo fazlası olan ve ilaç tedavisiyle kan şekeri kontrol altına alınamayan tip 2 diyabet hastalarında gündeme gelebilir. Herkese uygun bir yöntem değildir; uygunluk ayrıntılı değerlendirme sonrası belirlenir. Ayrıntılar diyabet ameliyatı yazımızda.
Diyabet genetik midir?
Genetik yatkınlık diyabet gelişiminde önemli rol oynar, özellikle tip 2 diyabette aile öyküsü belirgindir. Ancak yatkınlık tek başına hastalık anlamına gelmez; yaşam tarzı bu riskin ortaya çıkıp çıkmayacağını büyük ölçüde belirler. Konuyu diyabet genetik mi yazımızda ele aldık.
İnsülin kullanımı bağımlılık yapar mı?
Hayır. İnsülin vücudun kendi ürettiği bir hormondur; dışarıdan verilmesi bağımlılık oluşturmaz. Tip 1 diyabette insülin yaşamsal bir gereksinimdir. Tip 2 diyabette ise geçici olarak kullanılıp sonradan bırakılabildiği durumlar da vardır. Bu kararı hekiminiz verir.
İnsülin tedavisi böbreklere zarar verir mi?
Hayır. Böbrek hasarına yol açan şey insülin değil, uzun süre kontrolsüz kalan yüksek kan şekeridir. Aksine böbrek fonksiyonu azalmış hastalarda bazı ağızdan alınan ilaçlar kullanılamadığı için insülin daha güvenli seçenek hâline gelebilir.
Diyabet bulaşıcı mı?
Hayır. Diyabet bulaşıcı bir hastalık değildir; temas, ortak kullanım veya solunum yoluyla geçmez. Ailede birden fazla kişide görülmesinin nedeni bulaşma değil, ortak genetik yatkınlık ve benzer yaşam alışkanlıklarıdır.
Şekerli besinlerden uzak duran kişi diyabet olmaz mı?
Bu yaygın bir yanılgı. Diyabet yalnızca şeker tüketiminden kaynaklanmaz; genetik yatkınlık, kilo, hareketsizlik ve insülin direnci belirleyicidir. Tatlı yemeyen ancak fazla kilolu ve hareketsiz bir kişide de diyabet gelişebilir. Şekerli gıdaların sınırlanması riski azaltır ama tek başına koruma sağlamaz.
Obezite ile diyabet arasında nasıl bir ilişki var?
Fazla kilo, özellikle karın bölgesindeki yağlanma, insülin direncini artırarak tip 2 diyabetin en güçlü tetikleyicisi hâline gelir. Bunun tersi de geçerli: verilen kilonun bir kısmı bile kan şekeri kontrolünü belirgin şekilde iyileştirir. İlişkiyi tip 2 diyabet ve kilo kaybı yazımızda ayrıntılandırdık.
Diyabet göz hastalığına neden olur mu?
Evet. Yüksek kan şekeri retinadaki küçük damarları zedeler ve zamanla görme kaybına kadar ilerleyebilen bir tabloya yol açabilir. Erken dönemde belirti vermediği için diyabetli her hastanın yılda bir kez göz dibi muayenesi olması gerekir.
Diyabet ruhsal sorunlara yol açabilir mi?
Kronik bir hastalığı yönetmek psikolojik yük oluşturur; diyabetli kişilerde tükenmişlik ve depresif belirtiler topluma göre daha sık görülür. Ayrıca kan şekeri dalgalanmaları ruh hâlini doğrudan etkileyebilir. Bu şikâyetleri hekiminizle paylaşmaktan çekinmeyin; tedavi uyumunu doğrudan etkiler.
Şeker hastaları kış ve yaz mevsiminde nelere dikkat etmeli?
Kışın hareket azalır ve enfeksiyonlar kan şekerini yükseltebilir; grip benzeri durumlarda ölçüm sıklığını artırmak gerekir. Yazın ise sıcak, insülinin emilimini hızlandırabilir ve terlemeye bağlı sıvı kaybı değerleri etkiler. Her iki mevsimde de insülin ve ölçüm çubuklarının uygun sıcaklıkta saklanması önemlidir.
